ّ

خطا!

نمایش خطا!

رمز خود را فراموش کرده اید؟

خطا!

خطا

مخفی خطا!

بستن

سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه دفتر چهارم نشست ها و گفتگو ها

نویسنده: شریف لک زایی
قیمت: 140000 ریال

صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی، مشهور به صدرالمتألهین، با تألیف الحکمة المتعالیة فی اسفار العقلیة الاربعة و نظام و قوام‌بخشی به حکمت متعالیه به اوج حیات پربار علمی خود دست یافت. این خود نشان تلاش طاقت فرسایی است که او برای بسط دانش فلسفه، از خود بر جای گذاشت؛ با این حال این سعی و تلاش مداومِ ملاصدرا با تب و تاب ها و تبعید خودخواسته وی همراه شد. رقابت ها و حسادت های معمول میان عالمان ظاهربین و عالمان باطن بین از یک سوی و شرایط اجتماعی، سیاسی و مذهبی زمانه از سوی دیگر و وضعیت روحیِ جستجوگر و ناآرام صدرالمتألهین از جمله دلایلی است که موجبات پذیرش تبعید از سوی وی را فراهم آورد.
باید گفت در صدر دلایل تبعید خودخواسته صدرای شیرازی، وجود حسادت ها و رقابت ها در میان طیف های مختلفی از عالمان زمانه است. تبحر و برجستگی های علمی صدرالدین در انواع دانش ها و سرآمد‌بودن در دانش های معمول، به ویژه نوآوری ها و ابداعات او در مسائل فلسفی و الهیاتی و مشی متفاوت سیاسی و اجتماعی وی در دوره صفویه، او را در معرض مخالفت های زیادی قرار داد که در‌نهایت برای او دردسر‌ساز شد.
او در آثار قلمی خود به نقل و نقد و تحلیلِ جریان هایی از عالمان پرداخته که در زمان وی زیسته اند. در این میان ملاصدرا بیش از همه به دو جریان از عالمان ظاهربین و باطن بین می پردازد. او که به‌نظر خود را در شمار عالمانی در میانۀ باطن بینان و ظاهربینان جای می دهد، نقدهای تند و تیزی را متوجه عالمان به‌اصطلاح ظاهربین و باطن‌بین و به تعبیری عارف نمایان کرده است. گو اینکه ملاصدرا در عین وفاداری به آموزه‌های عرفانی و توجه عمیق و متعهدانه به مناسک شریعت، به مصاف آنانی می‌رود که از این مسیر و با تمسک به پاره‌ای از آموزه‌ها در پی تمتع و بهره‌برداری مادی از وضعیت جاری سیاسی و اجتماعی هستند.
انتقادهای استاد شیراز بر این عالمان زمانه که طیف گسترده ای از آنان به‌ویژه فقیهان و صوفیان را در بر ‌می گیرد، در شرایطی رخ داده که پدیده اخباری گری نیز در حال نشو و نما بوده است. ملاصدرا به‌خوبی دریافته بود که با حضور گسترده این طیف در حوزه علمی و حوزه عمومی به‌ویژه حضور رو به رشد عالمان اخباری در دستگاه سلطانی صفویان، امکان تداوم حیات عقلی - فلسفی و حتی دین‌ورزی مؤمنانه دشوارتر خواهد گشت. این همه موجب شد نگاه ها و حساسیت ها به صدرالدین بیشتر شود و او در معرض اتهامات تازه تری قرار گیرد.
باید بر نکته فوق، شرایط و اوضاع زمانه و فشارهایی را افزود که از این ناحیه بر صدرالمتألهین وارد می شد. با وجود این فشارها و اوضاع اجتماعی و سیاسی و مذهبی نامساعد، دیگر زمینه ای برای فعالیت علمی آزاد و آرام و همراه با امنیت برای ملاصدرا باقی نمانده بود؛ از سویی با توجه به روحیه آزادمنش و آزاداندیش ملاصدرا که از نوع تربیت و تحصیل و منزلت اجتماعی خانواده وی حکایت می کرد، هیچ گونه سنخیتی میان وی و نهاد سلطنت دیده نمی شد؛ از سوی دیگر با توجه به مسلک و مرام فلسفی و عرفانی وی و به دلیل نگاه غالباً متفاوت موجود در جامعه که متأثر از حضور گسترده تر علمای ظاهربین و رقابت آنان با عالمان حقیقی بوده است، عرصه حضور وی در جامعه علمی تنگ‌تر گشته و دیگر امکان تداوم فعالیت علمی آزادانه برای وی باقی نمانده بود. از‌این رو ملاصدرا که به نظر می رسد در پی تغییری در این شرایط بوده، با توجه به روحیه نازک اندیش خود، ترجیح داد از وضعیت موجود و جامعه و شهر پرهیاهوی اصفهان کناره گیری و به عزلت در کنج روستای ساکت و آرام کهک قناعت کند تا شاید در پرتو آن از گرم‌کردن آتش حسادت ها و مخالفت ها برکنار باشد و اندوخته ها و تجربه های عرفانی و باطنی ذخیره سازد.
صدرالمتألهین در این مرحله در تلاش است افقی دیگر را در معرفت نفسانی بپیماید. این بار او بر آن بود در راه پالایش نفس سرکش و درون خود گام بردارد. البته این وضعیت در شرایطی رخ داد که روح جستجوگر صدرالمتألهین از همه آنچه گفته آمد، در تب و تاب و رنج و عذاب بود؛ از‌این رو در پی راهی بود تا بتواند روح آزاده و سرکش خویش را بیش از گذشته در اختیار گیرد. به همین دلیل ترجیح می دهد در این عزلت نشینی به مصاف با نفس خویش همت گمارد و از هیاهوی معمول حوزه های علمی، فرهنگی و سیاسی فاصله گیرد.
گرچه به نظر می رسد صدرا در مصاف با مشکلات و تب‌و‌تاب های حیات خویش با پذیرش تبعید خودخواسته فضا را برای رقبا مهیا کرد، با توجه به تحولات درونی وی در این دوره و نگارش بخش های عمده اسفار و آثار مهم دیگر، مجاهدت های نفسانی و تعمیق کمالات معنوی که همواره در پی ارتقای آن بوده و مهم تر از همه نظام و قوام‌بخشی حکمت متعالیه، مناسب ترین و تأثیرگذارترین شیوه را برای بسط اندیشه خود برگزیده است؛ اندیشه ای که تا به امروز جستجوگری ها و تب‌و‌تاب هایی را فراروی مشتاقان حیات عقلی - باطنی جاری و روح هایی را پرتلاطم ساخته و بر آن بوده است که صدرالمتألهین را از تبعید خودخواسته خارج سازد.

کتاب های مشابه

مرجع امنیت در فقه امامیه و حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران
مرجع امنیت در فقه امامیه و حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران
240000 ریال
مرجع امنیت در فقه...

هادی حاج زاده
فقه و سیاست1 ؛شمار 1؛سال اول؛بهار و تابستان 1399
فقه و سیاست1 ؛شمار 1؛سال اول؛بهار و تابستان 1399
0 ریال
فقه و سیاست1 ؛شما...

گروهی از محققین...
چیستی فلسفه سیاسی مشاء
چیستی فلسفه سیاسی مشاء
124000 ریال
چیستی فلسفه سیاسی...

مرتضی یوسفی راد...
امنیت متعالیه
امنیت متعالیه
150000 ریال
امنیت متعالیه...

دکتر نجف لک زایی...
سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه دفتر چهارم نشست ها و گفتگو ها
سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه دفتر چهارم نشست ها و گفتگو ها
140000 ریال
سیاست متعالیه از...

شریف لک زایی
صدور انقلاب اسلامی: فرصت ها و چالش ها
صدور انقلاب اسلامی: فرصت ها و چالش ها
65000 ریال
صدور انقلاب اسلام...

غلامرضا عراقی
سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران (1368 ـ 1392)
سیاست هویت در جمهوری اسلامی ایران (1368 ـ 1392)
100000 ریال
سیاست هویت در جمه...

علیرضا زهیری
سیر تطور هویت یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد
سیر تطور هویت یابی شیعیان تا پایان مدرسه شیعی بغداد
180000 ریال
سیر تطور هویت یاب...

عبدالمجید مبلغی...

دیدگاه ها

اولین دیدگاه را ثبت کنید.

برای ارسال دیدگاه وارد/عضو شوید.